Fundacja rodzinna jest nie tylko narzędziem chroniącym zgromadzony majątek przed rozdrobnieniem, lecz także strukturą oferującą szczególne zasady opodatkowania. Pozwala kumulować i inwestować kapitał bez bieżącego CIT, a moment zapłaty podatku zostaje co do zasady przesunięty do czasu przekazania świadczeń beneficjentom. Korzystanie z tych preferencji wymaga jednak przestrzegania ustawowego zakresu działalności i prawidłowego zaplanowania wypłat.

Zwolnienie podatkowe fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna jest podatnikiem CIT, ale zasadniczo korzysta ze zwolnienia podmiotowego. Oznacza to, że nie płaci na bieżąco podatku dochodowego od przychodów uzyskiwanych z działalności dozwolonej przez ustawę. Kapitał może więc pozostawać w fundacji, być reinwestowany i powiększać majątek przeznaczony do realizacji celów sukcesyjnych.

Do dozwolonych aktywności należy między innymi najem i dzierżawa nieruchomości, uczestnictwo w spółkach, funduszach inwestycyjnych oraz innych podmiotach o podobnym charakterze. Fundacja może również obracać papierami wartościowymi i instrumentami finansowymi, zbywać określone składniki majątku oraz udzielać pożyczek spółkom, w których posiada udziały lub akcje, a także swoim beneficjentom.

Dzięki temu przychody z czynszu, dywidend czy sprzedaży papierów wartościowych mogą być gromadzone bez bieżącego pomniejszania ich o klasyczny CIT. Nie oznacza to jednak, że fundacja może prowadzić dowolny biznes operacyjny. Dochody z działalności wykraczającej poza ustawowy katalog podlegają sankcyjnej stawce podatku. Szczególnej analizy wymagają również transakcje zawierane z fundatorem, beneficjentami i podmiotami powiązanymi.

Podatek pojawia się przy wypłacie świadczenia

Podstawowe opodatkowanie fundacji rodzinnej zostało przesunięte na moment dystrybucji zgromadzonego kapitału. Gdy fundacja wypłaca beneficjentowi pieniądze, finansuje jego edukację, leczenie, utrzymanie lub przekazuje mu inne świadczenie przewidziane w statucie, zasadniczo powstaje obowiązek zapłaty 15% CIT.

Podatnikiem tej daniny jest fundacja, a podstawą opodatkowania pozostaje wartość spełnionego świadczenia. Przy obliczaniu podatku nie odlicza się kosztów uzyskania przychodów, dlatego wysokość CIT należy uwzględnić jeszcze przed podjęciem decyzji o wypłacie. Podobne zasady mają zastosowanie do mienia przekazywanego beneficjentom w związku z rozwiązaniem fundacji.

Mechanizm ten pozwala odroczyć podatek do czasu, gdy kapitał rzeczywiście opuszcza strukturę sukcesyjną. Dopóki zyski pozostają w fundacji i są inwestowane w dozwolony sposób, mogą pracować na rzecz całej rodziny.

Zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny

Dodatkowa preferencja dotyczy podatku dochodowego po stronie beneficjentów. Fundator oraz członkowie jego najbliższej rodziny należący do tak zwanej grupy zero mogą korzystać ze zwolnienia z PIT. Do tej kategorii zalicza się między innymi małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, rodzeństwo, pasierbów, ojczyma i macochę.

W fundacji powołanej przez jednego fundatora oznacza to zazwyczaj, że świadczenie dla najbliższego członka rodziny zostanie obciążone 15% CIT płaconym przez fundację, ale beneficjent nie zapłaci już dodatkowego PIT. W konstrukcjach wielofundatorskich zwolnienie może być jednak uzależnione od proporcji mienia wniesionego przez fundatora, z którym beneficjenta łączy odpowiednia relacja rodzinna.

Beneficjenci spoza kręgu osób objętych preferencją mogą zostać zobowiązani do zapłaty PIT. Dlatego lista uprawnionych, relacje rodzinne i proporcje wynikające ze spisu mienia powinny zostać ustalone przed rozpoczęciem wypłat.

Statut powinien regulować dystrybucję kapitału

Profesjonalnie zaplanowana fundacja rodzinna w Warszawie wymaga znacznie więcej niż sporządzenia ogólnego aktu założycielskiego. Statut powinien dokładnie określać beneficjentów, rodzaje świadczeń, warunki ich przyznawania, częstotliwość wypłat oraz kompetencje organów podejmujących decyzje finansowe.

Nieprecyzyjne postanowienia mogą prowadzić do konfliktów między beneficjentami, błędnego rozpoznania momentu opodatkowania albo sporów interpretacyjnych z organami skarbowymi. Konieczne jest również prowadzenie aktualnego spisu mienia i dokumentowanie źródła każdego świadczenia.

Efektywne zarządzanie kapitałem rodzinnym wymaga połączenia planu sukcesyjnego, podatkowego i inwestycyjnego. Prawidłowo przygotowana fundacja pozwala legalnie odroczyć opodatkowanie, bezpiecznie wypłacać środki najbliższym oraz zachować rodzinny majątek jako całość przez kolejne pokolenia.